1. 'We hebben er geen belangen'.
Als eerste psychologische 'buffer' was een 'emotionele isolatielaag' simpel maar doeltreffend: desinteresse en onverschilligheid. En in meer extreme vorm, afstomping en cynisme. Vanuit de landmacht-top werd zelfs een uitdrukkelijke realpolitieke stellingname uitgevent: "We hebben er geen belangen, dus hebben we er niets te zoeken" (Luitenant-generaal Hans A. Couzy, 25 maart 1993, in een interview met NOS Journaal).

2. 'We staan er buiten'.
Ook werd distantie bereikt door de tactiek van buitenplaatsing (dissociatie): 'We hebben er niets mee te maken'. 'Het is een ver en vreemd land'. Een 'ver-van-mijn-bed show' dus in een tot dan toe populaire vakantiebestemming .. Vergelijk hiermee Neville Chamberlain in 1938 over Tjechoslowakije: " ..a quarrel in a far away country between people of whom we know nothing".
Het probleem werd 'gespreid' over alle aanwezigen ter plaatse: "It is theìr war" (David Owen, 1993).

3. 'Het zal wel goed komen'.
De harde feiten en slechte vooruitzichten werden verdoezeld met veel positief denken en 'wishful thinking': het zou vanzelf wel weer goed komen. De Balkan volkeren kreeg de leiders die het verdiende, inclusief de oorlog; het moest kennelijk op deze hardhandige wijze leren dat ze andere leiders moest kiezen (destijds de visie van onder meer het IKV).
Ook deze visie kende een meer cynische variant: "Gewoon een hek er omheen zetten, en laten uitbranden", kon men aan menige borreltafel horen zeggen.

4. Een spiraal van escalatie.
Er bleef een behoefte knagen aan een 'plausibele verklaring' teneinde af te rekenen met de resterende cognitieve dissonantie tussen optimistische verwachting en onthutsende waarneming.
Daarom werd gretig uitgegaan van het 'spiraal-model' van conflicthantering (ontleend aan het communicatiemodel van Paul Watzlawick c.s. en de Palo Alto School, dat sedert de jaren '60 gemeengoed in de sociale wetenschappen ter verklaring en aanpak van conflicten). Dit model beschouwt alle vormen van geweld en conflicten per definitie als gevolg van escalatie van acties en reacties die volgt uit wederzijds versterkende miscommunicatie. Er is dus geen onderscheid te maken tussen aanval en verdediging, dader en slachtoffer: 'Waar twee vechten hebben er twee schuld'. "Het maakt niet uit wie er aanvalt" was dan ook de kortzichtige stelling van de vredesbewegingen.
Vervolgens werd vooral het standpunt van de aanvaller verdedigd.
"We mogen niet vergeten dat het Servische volk tijdens twee wereldoorlogen een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de vrijheid van Europa" .. [Dus ..] " We moeten streven naar een hernieuwde Joegoslavische eenheid" .. "De enige oplossing is een confederaal Joegoslavië" (Jean-Pierre Chevènement, 1992).
De aangevallen partijen werd jarenlang door Serviërs en een groot deel van de 'neutrale' buitenwereld verweten dat zij de oorlog waren begonnen door onafhankelijkheid te willen. De belaagde bevolkingsgroepen op de Balkan hadden het geweld "over zichzelf afgeroepen". Hier werd het elementaire verschil tussen aanleiding en oorzaak maar even vergeten.
Deze 'logica' werd vervolgens gebruikt om te 'bewijzen' dat de niet-Servische partijen in gelijke mate debet waren aan deze oorlog, en dat er 'dus' geen sprake was van een aanvalsoorlog. Dit was in lijn met de bewering van Milosevic dat het een 'burgeroorlog' betrof, een soort uit de hand gelopen burenruzie waar 'niemand onschuldig was' (Milosevic, 1992). "Niemand kan [in de Balkan oorlogen] absolute onschuld claimen" (György Konrád, 10 november 1993).
Alles en iedereen in Bosnië werd over één kam geschoren: "Nee, Karadzic boezemt mij weinig vertrouwen in, maar dat doen de andere politici in Bosnië mij ook niet. Het is eigenlijk een beetje één pot nat" (Bolkestein, in KRO Brandpunt, 9-5-1993).
Ondertussen riepen de aangevallen partijen al die jaren in ware doodsnood tot internationale militaire interventie teneinde de massamoorden te doen stoppen. Daarop werd hen nog eens aangewreven dat zij daarmee "de oorlog wilden rekken". Eigenlijk werd daarmee gesteld dat de genocide maar zo snel mogelijk voltooid moest worden .. Verder werd de belaagde partijen verweten dat zij - met hun karige middelen - verzet pleegden, en zich niet zomaar en masse passief en lijdzaam lieten uitmoorden.
Door de definitie als burgeroorlog kon interventie worden betiteld als 'inmenging in binnenlandse aangelegenheden', oftewel inbreuk op het volkenrecht, kwalijker dan de verwoestingen en massamoorden die al plaatsvonden.
"[a] Er bestaat geen etnische basis voor een Bosnische natie ..
[b] [Dus] Bosnië is nooit een natie geweest ..
[c] en dus kan een militaire interventie in Bosnië niet tot doel hebben het herstel van een verenigd land ..
[d] [Dus] [Militaire] Interventie in Bosnië betekent interventie in een burgeroorlog, en dat zonder duidelijk einde.
[e] Dit zou betekenen dat het aloude Amerikaanse principe van zelfbeschikking [voor het centrale gezag in Belgrado] opzij wordt gezet" (H. Kissinger, de Volkskrant 11-9-1993).
Hieruit blijkt dat de cruciale rol van het Servisch gedomineerde bewind van Milosevic destijds wel degelijk al onderkend werd als sturende kracht achter de oorlogen. Het maakte echter niet uit, elk argument was goed genoeg om interventie te vermijden.
De situatie werd afgeschilderd als een ontwarbare escalatie-kluwen, een 'wespennest' of 'slangenkuil' (Frits Bolkestein). Ofwel, een 'veelzijdige complexiteit' zoals het NIOD het later formuleerde. Daar kon je je beter niet in mengen.
Ton de Kok, Tweede-kamerlid voor het CDA (maart 1993), betwijfelde of het zin heeft " om onze jongens zomaar door een troep bandieten overhoop te laten schieten".
Volop werd geschermd met karikaturen van de Balkan: het zijn primitieve volkeren met barbaarse rituelen die elkaar al eeuwen zouden haten, bestrijden en vermoorden.

5. De mechanische geschiedenis.
Aan het escalatie-model werd nog de dimensie toegevoegd van historisch determinisme : de geschiedenis van het universum verloopt volkomen automatisch en gedetermineerd. Een vanouds populaire fictie bij marxisten en sociologen. Dit idee was dan ook een hoeksteen in het betoog van de Servische leiders, als oud-communisten vertrouwd met het marxistisch gedachtegoed.
De conflicten hadden 'historische wortels'. Betoogde Radovan Karadzic niet voortdurend dat de Serviërs al sedert de Middeleeuwen jammerlijk slachtoffer waren van de diverse niet-Servische bevolkingsgroepen, en eigenlijk van de gehele omringende wereld?
De conflicten hadden een 'eigen dynamiek', een autonoom verloop en sleepten onontkoombaar voort. Dat de Serviërs mateloos wraak namen wegens gebeurtenissen van 50 tot 600 jaar geleden werd 'begrijpelijk' of zelfs terecht gevonden. Er waren voor hen geen andere opties.
Vooral de vredesbeweging heeft in Nederland tot aan het einde van de oorlog actief gepleit en gelobbied tegen elke vorm van militaire interventie. De in het najaar 1994 opgerichte Vereniging Hugo de Groot o.l.v. Mient-Jan Faber (IKV) en Ina Brouwer (CPN resp. GroenLinks) stelde in diverse stukken als haar uitgangspunten: "Oplossingen van buitenaf blijken niet te werken ([zie] Joegoslavië, Somalië) .." .. "Militaire interventie werkt niet [om de vijanderlijkheden te stoppen]." (Bestuur Hugo de Groot Stichting, 27-10-1993, Nadere uitwerking beleidsplan, par.B., p.2., Beleidsontwikkeling m.b.t. gewapende conflicten).